Kościół Wotywny w Wiedniu

Kościół Wotywny w Wiedniu ufundowany został w podzięce za ocalenie życia cesarza Franciszka Józefa. Składki na ten cel płynęły z całego Cesarstwa. Swą wdzięczność okazywali również mieszkańcy okręgu cieszyńskiego.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 9. – Cieszyn d. 7. Maja. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 10. – Cieszyn d. 14. Maja. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 11. – Cieszyn d. 21. Maja. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 21. – Cieszyn d. 30. Lipca. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 26. – Cieszyn d. 3. Września. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 13. – Cieszyn d. 15. Kwietnia. – R. 1854

Przebywając w pałacu w Hofburgu Franciszek Józef miał w zwyczaju regularnie udawać się na spacery wokół starych fortyfikacji. Podczas jednej z takich przechadzek (18 lutego 1853 roku) cesarz został zaatakowany przez dwudziestojednoletniego węgierskiego nacjonalistę Jánosa Libényiego, który napadł cesarza od tyłu i zadał mu cios długim nożem w okolice szyi. Na szczęście ostrze ześlizgnęło się po sztywnym, pokrytym złotem kołnierzyku (mówi się także, że to metalowy guzik odbił ostrze). Cesarz wyszedł z całej sytuacji jedynie z dość mocnym krwawieniem z głębokiej rany. Szybkiej pomocy udzielił mu Joseph Ettenreich a zamachowca powalił i schwytał adiutant cesarza Maximilian Karl Lamoral O'Donnell. Obaj panowie za swoje zasługi zostali sowicie nagrodzeni tytułami i medalami, zostali także honorowymi obywatelami wielu miast Cesarstwa.

W niektórych kręgach krążyła plotka, że zamach był wynikiem romansu cesarza z pewną Węgierką, z którą później Franciszek miał się rozstać, przy okazji szczodrze ją odprawiając. Podobno chciał nawet ułaskawić zamachowca, który, zgodnie z plotką, był członkiem rodziny kochanki. János Libényi podczas przesłuchania przyznał się jednak do prawdziwego powodu ataku.

Po nieudanym zamachu, brat cesarza Ferdynand Maksymilian I wezwał społeczność na całym obszarze Cesarstwa Austro-Węgier do darowizn na rzecz nowego kościoła, który miał być wotum za ocalenie życia Franciszka Józefa.

Kościół Wotywny w Wiedniu został zbudowany w latach 1855–1879. Projekt wyłoniono w konkursie, w którym wzięło udział 75 architektów z Austro-Węgier, Niemiec, Anglii i Francji. Ostatecznie wygrał Heinrich von Ferstel, który był m.in. autorem projektu przebudowy w stylu neogotyckim Kościoła Zbawiciela w Bielsku-Białej. Budowę fundamentów kościoła nadzorował polski inżynier, budowniczy i dyrektor kolei żelaznych Ludwik Wierzbicki. Kamień węgielny położono 24 kwietnia 1856 roku, zaś poświęcenie odbyło się 24 kwietnia 1879 roku, w dzień srebrnego jubileuszu pary królewskiej.

Kościół wzniesiono z białego piaskowca. Ma on typowy kształt gotyckiej katedry: trójnawowa bazylika z transeptem, wielobocznie zamkniętym prezbiterium i dwuwieżową fasadą. Wieże mają wysokość 99 metrów. Do wnętrza prowadzą bogato zdobione portale ozdobione rzeźbami postaci biblijnych i patronów krajów Monarchii Austriackiej oraz scenami Zwiastowania i Zmartwychwstania. Ponad kruchtą umieszczono rozetę. Budowa kościoła była preludium do rozbudowy miasta przy wiedeńskim Ringu. Kościół Wotywny powstawał gdy jeszcze istniały mury miejskie. Z rozkazu Franciszka Józefa rozebrano je, a na ich miejscu powstała jedna z najbardziej reprezentacyjnych ulic Wiednia: Ringstraße.

Kościół Wotywny w Wiedniu w ostatniej dekadzie XIX w. (ze zbiorów Biblioteki Kongresu, domena publiczna). Tekst pierwotnie ukazał się na Histmag.org

Kolej Semmering

Kolej Semmering uważana jest za pierwszą kolej górską w Europie. Niezwykła trasa, nowoczesna konstrukcja, wspaniałe widoki, harmonijne zestawienie przyrody i techniki. Wszystko to sprawiło, że została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla nauki, umiejętności, przemysłu i zabawy.
Ner 4. – Cieszyn d. 7. Lutego. – R. 1852.

Projektantem Kolei Semmering był Carl Ritter von Ghega. Urodził się on w Wenecji 10 stycznia 1802 roku. Początkowo studiował w Padwie, gdzie już w wieku 18 lat został doktorem matematyki, następnie rozpoczął w rodzinnym mieście karierę inżynierską z zakresu dróg i hydrotechniki. Od 1836 do 1840 roku był kierownikiem budowy linii kolejowej z Brna do Brzecławia (fragmentu tzw. C.K. Uprzywilejowanej Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda, łączącej Wiedeń z Krakowem), został również przydzielony do budowania kolei w Transylwanii. Niestety, nie doczekał końca tego ostatniego projektu, gdyż zmarł na gruźlicę 14 marca 1860 roku.

Carl Ritter von Ghega, projektant Kolei Semmering (domena publiczna).

Linia kolejowa Semmering została wybudowana w latach 1848–1854. W budowie brało udział ponad 20 tysięcy robotników, zastosowano też nowe instrumenty i metody pomiarów. Kolej na swojej trasie pokonuje różnicę wysokości 457 m, najwyższy punkt położony jest na wysokości 896 m n.p.m. Na długości 41 km zlokalizowano 16 wiaduktów (kilka dwupiętrowych), 15 tuneli, 100 murowanych mostów łukowych a także 11 mniejszych mostów żelaznych. Najdłuższy tunel ma 1512 metrów długości, najdłuższy wiadukt 228 metrów długości, najwyższy zaś 39 metrów wysokości.

W związku z tym, że kolej poprowadzono w trudnym, górzystym terenie, powszechnie używane lokomotywy nie mogły poradzić sobie z nachyleniami i promieniami skrętu niektórych łuków. Na specjalne potrzeby kolei powstała nowa konstrukcja, której projektantem i twórcą był Wilhelm Freiherr von Engerth. Urodził się on w Pszczynie 26 maja 1814 roku, zmarł zaś 4 września 1884 roku. Początkowo studiował architekturę, ale w 1834 roku zaczął studia z zakresu budowy maszyn. Pod koniec 1850 roku był już dyrektorem generalnym Cesarsko-Królewskich Kolei Państwowych. Należał do najbardziej entuzjastycznych zwolenników regulacji Dunaju - wynalazł specjalne, pływające bariery (tzw. Schwimmtor) zapobiegające przedostawaniu się lodu do kanału na rzece. Na Wystawie Światowej w Wiedniu w 1873 roku pełnił funkcję kierownika inżynierii i prowadził budowę hal targowych jako główny inżynier.

Kolej Semmering jest głównym motywem wielu monet kolekcjonerskich i medali. Najbardziej znaną jest moneta 25 euro, wydana przez Austrię w 2004 roku. Awers przedstawia dwie lokomotywy: na górnej połowie znajduje się nowoczesna lokomotywa Taurus, na dolnej zaś lokomotywa Engertha. Na rewersie pokazano najbardziej charakterystyczny dla kolei Semmering widok – jadący po wiadukcie parowóz, który właśnie wyjechał z tunelu. Moneta została wydana z okazji 150-lecia kolei.

Jeden z wiaduktów Kolei Semmering, ok. 1890-1900 (ze zbiorów Biblioteki Konfresu, domena publiczna). Tekst pierwotnie ukazał się na Histmag.org