Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ciekawostki. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ciekawostki. Pokaż wszystkie posty

niedziela, 8 czerwca 2014

Porcelanowa wieża w Nankinie

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla nauki, przemysłu i zabawy.
Ner. 23. – Cieszyn 4. czerwca. – Rok 1859.

17 lipca 1402 roku władzę w Chinach przejął czwarty syn założyciela dynastii Ming – Yongle. Stolicą cesarstwa było wówczas miasto Nankin, w którym około 1412 roku cesarz zlecił budowę niezwykłej wieży. Zbudowana na planie ośmiokąta o średnicy 97 metrów i wysoka na 79 metrów wieża pokryta była najwyższej jakości porcelanowymi kaflami, na których namalowano przeróżne wzory, w tym wizerunki zwierząt, kwiatów, pejzaże oraz liczne buddyjskie obrazy. Całość była tak doskonale zaprojektowana aby za dnia i w nocy dawać wspaniały spektakl świateł i obrazów. Porcelanowa Wieża służyła jako buddyjska pagoda, w związku z czym zwano ją również Porcelanową Pagodą. Wieża była tak wspaniała, że zaliczano ją do siedmiu cudów średniowiecznego świata, a mieszkańcy Nankinu traktowali ją jako skarb narodowy. Niestety do dzisiaj z wieży ostały się jedynie jej szkice i grafiki.

W 1851 roku w Chinach wybuchło powstanie ludowe, zwane powstaniem tajpingów. Przywódcą powstania został Hong Xiuquan, który uznając się za młodszego brata Jezusa, stworzył nową religię i ogłosił powstanie Niebiańskiego Królestwa Wielkiego Pokoju (chin. Tàipíng Tiānguó). W 1853 roku powstańcy zdobyli Nankin, nadając mu nazwę Niebiańskie Miasto i organizując w nim swoją stolicę. Rebelianci zniszczyli również buddyjskie obrazy w Porcelanowej Wieży oraz jej wewnętrzne schody. Koniec końców w 1856 roku zburzyli wieżę całkowicie.

Ciekawostką jest, że w 2010 roku chiński biznesmen Wang Jianlin przekazał miastu miliard juanów (ok. 156 milionów dolarów) na odbudowę wieży.

sobota, 12 października 2013

Czy luty może mieć pięć niedziel?

Gwiazdka Cieszyńska., pismo dla nauki, umiejętności, przemysłu i zabawy.
Ner. 7. – Cieszyn d. 6. Marca. – R. 1852

Krąży pewien mit, że raz na 823 lata przypada miesiąc, w którym mamy 5 piątków, 5 sobót i 5 niedziel. W rzeczywistości spotyka nas to o wiele częściej.

Rok ma 365 dni, co daje nam 52 tygodnie i jeden dzień (w roku przestępnym mamy 52 tygodnie i dwa dni). Dlatego każdego roku dzień tygodnia przesuwa się o jeden dzień względem daty (w lata przestępne przesuwa się o dwa dni).

Np.
1 marca 2013 – piątek
1 marca 2014 – sobota
1 marca 2015 – niedziela
1 marca 2016 – wtorek
1 marca 2017 – środa

Abyśmy w danym miesiącu (oczywiście musi to być miesiąc 31-dniowy) mieli pięć weekendów, pierwszy jego dzień musi przypadać w piątek.

Kolejne następstwo 7 dni tygodnia i występowanie co 4 lata roku przestępnego daje nam powtarzalność układu i numeracji dni miesiąca co 28 lat (4x7).
Łatwo policzyć, że piątek pierwszego marca będzie występował kolejno co 6, 11, 6, 5 lat.

Analogicznie w miesiącach 30-dniowych będziemy mieli 5 sobót i 5 niedziel. A jak to jest w lutym? Czy możemy liczyć na 5 niedziel?

Okazuje się, że możemy. Aby można było mówić o pięciu niedzielach w lutym, 1 lutego musi wypaść w niedzielę a dodatkowo musi to być w roku przestępnym. Jak juz obliczyliśmy taki układ lutego wypada co 28 lat.

Ostatnio luty z pięcioma niedzielami mieliśmy w 2004 roku, kolejne przypadną w 2032, 2060, 2088.

piątek, 30 sierpnia 2013

Odkrycia nowych ciał niebieskich

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 1. – Cieszyn d. 5. Marca. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 9. – Cieszyn d. 7. Maja. – R. 1853

Lista odkrytych w XIX wieku planetoid, komet, księżyców jest naprawdę długa. Poniżej zestawienie wybranych astronomów, którzy mniej więcej w połowie wieku dokonali wielu odkryć.

Wilhelm von Biela – austriacki astronom amator, odkrył kometę okresową 3D/Biela

Johann Gottfried Galle – niemiecki astronom, odkrył pierścień Saturna, 3 komety i planetę Neptuna

William Lassell – angielski astronom, odkrył Tryton - największego satelitę Neptuna, Hyperion - satelitę Saturna, Ariel i Umbriel - księżyce Urana

Francesco de Vito – włoski astronom, odkrył 6 komet a także zaobserwował zjawisko znane dziś jako Przerwa Enckego (szczelina usytuowana w pobliżu zewnętrznej krawędzi pierścienia A Saturna)

Edouard Jean-Marie Stephan – francuski astronom, odkrył 2 planetoidy, specjalizował się w mgławicach, odkrył grupę galaktyk Kwintet Stephana

Horace Parnell Tuttle – amerykański astronom, odkrył 2 planetoidy oraz wiele komet

Karl Ludwig Hencke – niemiecki astronom, odkrył 2 planetoidy

James Ferguson – amerykański astronom, odkrył 3 planetoidy, był pierwszą osoba, która odkryła planetoidę prowadząc obserwacje z terenu Stanów Zjednoczonych

Ernst Wilhelm Leberecht Tempel – niemiecki astronom, odkrywca 21 komet i 5 planetoid

Jean Chacornac – francuski astronom, odkrył 6 planetoid

Norman Robert Pogson – angielski astronom, odkrywca 8 planetoid, 21 gwiazd zmiennych

Annibale de Gasparis – włoski astronom, odkrył 9 planetoid

John Russel Hind – brytyjski astronom, odkrył 10 planetoid, gwiazdę nową klasyczną w gwiazdozbiorze Wężownika i pierwszą nową karłowatą

Hermann Mayer Salomon Goldschmidt – niemiecki astronom, odkrył 14 planetoid

Karl Theodor Robert Luther – niemiecki astronom, odkrył 24 planetoidy

niedziela, 21 lipca 2013

Cudowne odkrycie w Gibraltarze

Kapitan d’Auberwile z Brestonu uczynił cudowne odkrycie w Gibraltarze w czasie ładowania statku. Majtek jeden podniosł kawałek odłomu skały, który miał lekkość pumeksu, a ponieważ pokryty był muszlami i trawą morską, przeto niemógł być pumeksem. Po ściślejszem oglądaniu, pokazało się że to była beczułka cedrowa, wewnątrz której znaleziono oblany żywicą orzech kolorowy a wnim gotyckiemi głoskami zapisany pergamin. Księgarz ormiański, któremu kapitan pokazał pergamin dawał mu zaraz zań 300 talarów. Jest to bowiem własnoręczne pismo Krzysztofa Kolumba, przezeń podpisane i datowane z roku 1493 do Ferdynanda i Izabelli, królów Kastylji i Aragonii, które Kolumb w swojej podróży do Ameryki w czasie burzy w tej powłoce morzu powierzył. Kolumb wspomina, że dwa jeszcze podobne raporta wrzuci, na przypadek, jeżeli wyprawa skończy się zatonięciem.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla nauki, umiejętności, przemysłu i zabawy.
Ner 6. – Cieszyn d. 21. Lutego. – R. 1852.

piątek, 12 lipca 2013

Wielka wystawa przemysłowa wszystkich narodów w Londynie

Otwarcie powszechnej wystawy Londyńskiej, jak zapowiedziano, nastąpiło d. 1. Maja. Ze wszystkich części świata schodzą się ludzie, aby widzieć te cuda sztuki i przemysłu, które boska tworczość człowieka wykonać zdoła. Wszystkie oczy zwracają teraz uwagę swoją na Londyn, gdzie się po pierwszy raz szlachetniejsza i zaszczytniejsza walka o pierwszeństwo narodów zaczyna, - szlachetniejsza, bo umysłowa walka – w której dziki oręż ręce pracowitej, zwierzęca siła przewadze rozumu ma ustąpić.

Dla umieszczenia wszystkich tworów na tę wystawę zasłanych, wystawionym jest ogromny pałac w Hyde-parku (gaju) przy Londynie, którego od końca do końca oko przejrzeć nie może. Budynek ten, którego budownikiem jest p. Paxton, jest cały ze szkła, spojony żelaznemi pilerzami; długość jego wynosi 3000, a szerokość 500 stóp, zajmuje przestrzeń przeszło 43 morgów. Tam w czarującym porządku ułożone są sztuczne dzieła Indyj, Chin, Persyi, Turcyi, Włoch, Hiszpanii, Portugalii, Francyi, Belgii, Holandyi, Szwajcaryi, Niemiec, Austryi, Prus, Szwecyi, Norwegii, Danii, Rossyi, Stanów Zjednoczonych północno-amerykańskich i w osobnem skrzydle wyroby angielskie. – Dnia 1. Maja około 11. Godziny przed południem otworzyła królowa Wiktorya, wystawę z wielką uroczystością. Nieustające okrzyki zgromadzonego ludu „niech żyje krolowa!”, odgłos muzyki i świetny chor odśpiewujący pieśń narodową „God save the Queen” (niech Bóg zachowa nam króla) ogłosiły przybycie królowej, której towarzyszyli ministrowie, jenerałowie, książęta i wszystkie znakomitości angielskie i zagraniczne. Królowa zasiadłszy na wystawionym tronie, wysłuchała mowy księcia Alberta małżonka swego, zastosowanej do tej uroczystości i obszedłszy wszystkie przedmioty, ogłosiła, iż wystawa zostaje otwartą. Liczba osób przy tej uroczystości przytomnych wynosiła kilkadziesiąt tysięcy.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo naukowe i zabawne
Ner 10. – Cieszyn d. 17. Maja. – R. 1851.


Wystawy światowe to imprezy, które mają na celu prezentację dokonań ludzi z całego świata w dziedzinie kultury, nauki, techniki. Pierwsze takie wystawy odbywały się w Londynie (1751 r.) i Paryżu (1798 i 1802 r.). Dzisiaj wystawy światowe organizowane są pod nazwą Expo.

Wielka Wystawa Światowa w Londynie trwała od 1 maja do 15 października 1851 roku. Specjalnie na ta ekspozycję powstał tzw. Kryształowy Pałac zaprojektowany przez Josepha Paxtona. Budynek miał 560 m długości i 33m wysokości. Pałac niestety nie przetrwał do dziś (spłonął w 1936 roku).



wtorek, 4 czerwca 2013

Il Passatore

W Forlini-Popoli miasteczku włoskiem, około 4000 mieszkańców mającem, blisko miasta Forli, którego jest niejako przedmieściem, zdarzył się niedawno dziwny wypadek. Wieczór d. 25. Stycznia grano na teatrze i przedstawiano właśnie sztukę: „śmierć Cezara.” Ruch już ustał w ulicach, sklepy pozamykano, a mieszkańcy byli albo w domu u siebie, albo w kawiarniach lub w teatrze. Trzeba zatem wierzyć, że w tę dobę jako w dzień teatralnej reprezentacyi, ulice były zupełnie puste i wyludnione, bez czego następnych okoliczności wytłómaczyć by sobie nie można. – Skończył się był pierwszy akt sztuki w teatrze i zasłona spadła, gdy nagle podniosła się na nowo, a widzom ukazało się miasto aktorów, którzy znikli, dziesięciu rabusiów z bandy Passatorego, uzbrojonych w fuzye i rusznice, zwrócone ku lożom i parterowi. W tej samej chwili, trzydziestu innych rabusiów weszło do Sali i zajęło wszystkie wyjścia. Równie jak pierwsi uzbrojeni w pałasze, fuzye i pistolety zagrażają widzom. Po pierwszej chwili osłupienia, gdy naturalnie nikt z miejsca ruszyć się nie ośmielił, naczelnik bandy posunął się do budki suflera, i pokazując klucze od dwóch bram miasta, rzekł: „Panowie rozumiecie, spodziewam się, że jesteśmy waszemi panami. Wszelki opór zmusiłby nas do ostateczności, których uniknąć od was zależy. Chciejcież mnie więc posłuchać co czynić macie. Wywołam po imieniu kilku z was, i w miarę jak was nazywać będę, każdy wyjdzie z loży lub krzesła i pojdzie do domu w towarzystwie jednego lub dwóch z moich przyjaciół, którzy mu pomogą, aby tu przyniosł wszystkie pieniądze jakie uzbierał, i to bez zostawienia ani jednego papetta.” To powiedziawszy, mówca rozwinął papier i zaczął czytać fatalny spis. Cóż było czynić? Forlini-Popoli ma tylko dwunastu karabinierów utrzymujących policyą. Sześciu było już złapanych i związanych przez rabusiów. Drudzy sześciu napadnięci w koszarach, napróżno stawiali opór. Burmistrz miasta sam pierwszy udać się musiał do domu gdzie nie bardzo dobrze od gości, których z sobą przyprowadził, był traktowany. Więc domyślić się można łatwo, że operacya podobna długo dość trwać musiała; nie skończyła sie też dopiero o dwunastej. Zapewne tylko dla skrócenia czasu, dwóch bandytów chodziło od jednego do drugiego widza i zabierali w fulary zegarki, łańcuszki, woreczki i pierścionki; nieodrzucali nawet parasoli. Skoro żniwo skończyło się tak w Sali jak zewnątrz a łup zebrany był na scenie, rabusie spuścili kurtynę i odeszli spokojnie zabrawszy z sobą wszystko, a nawet i kasy publiczne wyłupiwszy. Rzeczy zabrane i pieniądze złożone w ręce tych złoczyńców rachują na 40,000 franków. Nazajutrz dopiero oddział austryackiego wojska udał się w pogoń za bandą, która jednak już rozpierzchła się w góry, i ukryła. Liczba ich wynosiła od 300 do 400 ludzi.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo naukowe i zabawne.
Ner 4. – Cieszyn d. 22. Marca. – R. 1851.


Il Passatore tak naprawdę nazywał się Stefano Pelloni. Urodził się 4 sieprnia 1824 roku w Boncellino di Bagnacavallo, niedaleko Rawenny. W młodości uczęszczał do prywatnej szkoły, którą po kilku niezaliczonych egzaminach porzucił i można powiedzieć, że tak zaczęła się kariera najbardziej okrutnego banity regionu Romania.

Pelloni uciekł z transportu do Ancony gdzie miał odbywać karę 4 lat robót publicznych przy budowie portu, za kradzież dwóch strzelb myśliwskich oraz 3 lat więzienia za ucieczkę z więzienia Bagnacavallo a następnie przyłączył się do grupy banitów. Grupa ta była bardzo zróżnicowana pod względem struktury i zasięgu działania. Działała przez 3 lata na terytoriach kościelnych trzymając w szachu żandarmerię dzięki szerokiej sieci szpiegów, informatorów, paserów. Działała za cichym przyzwoleniem najbiedniejszych, którzy często byli obdarowywani dobrami pochodzącymi z kradzieży. Stąd też powstał mit Stefana Pelloniego jako romańskiego Robin Hooda. W rzeczywistości Passatore był typowym kryminalistą, który potrafił zabijać z sadyzmem. Był na przykład jedynym dziewiętnastowiecznym bandytą, który poćwiartował swoje ofiary.

Działania bandytów doprowadziły do prawdziwych wojskowych okupacji całych miejscowości np. Bagnara di Romagna (16 luty 1849), Cotignola (17 stycznia 1850), Castel Guelfo (27 stycznia 1850), Brisighella (7 luty 1850), Longiano (28 maja 1850), Consandolo (9 stycznia 1851) i Forlimpopoli (25 stycznia 1851).

Aktywność Pelloniego zakończyła się tragicznie w marcu 1851 roku. Został zdradzony przez jednego ze swoich ludzi, który miał nadzieję na sutą zapłatę. Zwłoki Stefana obwożono po wszystkich ulicach regionu a demonstracja jego definitywnego końca miała zapobiec powstaniu ewentualnych legend na temat jego śmierci. Został pochowany koło Certosa di Bologna w niepoświęconej ziemi.



środa, 20 lutego 2013

Rozmaitości ze świata

Poniżej kilka ciekawostek lub zabawnych faktów, o których Gwiazdka pisała

Grad mięsa wołowego



Najstarszy człowiek ziemi


Długowieczny kruk


Zbyteczne używanie wódki


Niema Giraffa


Müllerowie


Poczciwy dłużnik


Przeproszenie za słowa obelżywe




wtorek, 15 stycznia 2013

Lokomotywa P. Verpilleux

P. Verpilleux, mechanik w Saint-Etienne, odbył w zeszłym tygodniu próbę wynalezionej przez siebie lokomotywy (maszyny jaka wozy na koleji żelaznej pociąga), ciągnącej wozy na zwyczajnym gościńcu. Próba ta powiodła się jak najlepiej, pomimo nadzwyczaj szybkiego biegu machiny. Pan V. z taką zręcznością kierował ruchami jej, że niebyło najmniejszej obawy jakiegobądź przypadku, wstrzymując lub rozpuszczając dowolnie lokomotywę swoją i dowolnie kierunek jej zmieniając; można się więc spodziewać, że jego wynalazek wkrótce się rozpowszechni.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo naukowe i zabawne.
Ner 2. – Cieszyn d. 8. Marca. – R. 1851.

Temat mnie niesamowicie zainteresował dlatego postanowiłem poszukać trochę więcej informacji na ten temat. Jak się okazało o wspomnianym wydarzeniu pisał również Kurjer Warszawski.

Jednym z ciekawszych tegorocznych wynalazków, mogących wpłynąć na zmianę systematu powozowego, jest lokomotywa P. Verpilleux, Reprezentanta w Zgromadzeniu Prawodawczem we Francji, z departamentu Loire. Robione z nią niedawno doświadczenia, nadzwyczaj powiodły się, i oprócz zadowolenia tysiąca widzów, powszechny wywołały podziw. Lokomotywa ta poruszająca się za pomocą pary, idzie po każdej zwyczajnej drodze, i pod względem szybkości, równa się biegowi wagonów na kolei żelaznej, albowiem na godzinę cztery mile obiega. Wczasie odbytego doświadczenia, ciągnęła za sobą dwa kabryolety, napełnione podróżnemi, oraz wóz fabryczny. Pomimo tego ciężaru, i nierówności drogi, po jakiej przebiegała, nie poniosła najmniejszego szwanku, i stanęła w zakreślonym czasie. Składa sie oprócz zwykłych mechanicznych urządzeń, z trzech tylko kół drewnianych, okutych tak zupełnie jak i zwykłych powozów. Jest o sile czterech koni, i waży 2000 kilogr:; na godzinę zaś zużywa od 20 do 25 kilog: paliwa. Przebiegając ulice w m. St Etienne, mimo swej szybkości, z jak największą zręcznością wymijała powozy, kierowana z wszelką łatwością, lub zatrzymywana na każde żądanie, przez głównego konduktora. Według tego samego systemu, już budują lokomotywę o sile 12 koni, mogącej uciągnąć ciężaru 12,000 kilogr:.

Kurjer Warszawski No 58. D. 2. Marca. – Rok 1851.

O panu P. Verpilleux w sieci nie znalazłem nic (a przynajmniej nie w języku mi znanym). Zastanowiło mnie cóż to za pociąg ów pan wynalazł. Przecież pierwszy parowóz zbudował Richard Trevithick i zademonstrował go w 1804 roku. Z kolei za wynalazcę współczesnego parowozu uważa się George'a Stephensona. Jego parowóz Rakieta z 1829 stał się pierwowzorem wszystkich dalszych konstrukcji.
Poszedłem tropem tramwaju. Pierwsza linia kolejowa określana mianem „tramwaju”, Swansea and Mumbles Railway, została otwarta w 1804 roku w Wielkiej Brytanii i służyła do transportu węgla oraz rudy żelaza. Transport pasażerski został uruchomiony w roku 1807. Pierwszy tramwaj miejski pojawił się za sprawą inżyniera Johna Stephensona w Nowym Jorku w 1832 roku. Wydawać by się mogło, że tramwaj to również ślepa uliczka w moich poszukiwaniach. Ale czy na pewno...?

Od lat 60. XIX w. tramwaje rozpowszechniły się w Europie, w tym czasie też we Francji pojawiły się pierwsze tramwaje parowe (wagony tramwajowe ciągnął parowóz o całkowicie obudowanym, przystosowanym do ruchu w mieście nadwoziu). Na dzisiejszych ziemiach polskich tramwaje parowe były eksploatowane na Górnym Śląsku w latach 1894–1901.
I informacja najciekawsza! Cechy tramwaju parowego miała także istniejąca w latach 1911–1925 kolej wąskotorowa ze Strumienia do Chybia na Śląsku Cieszyńskim.







Tramwaj parowy
Tramwaje na ziemiach polskich
Kolej Lokalna Chybie - Strumień