Bracia Wieniawscy

Henryk Wieniawski – genialny skrzypek i kompozytor, „polski Paganini”. Dzięki niemu do europejskiej literatury skrzypcowej wszedł polonez. Autor „Koncertu skrzypcowego d-moll”, po koncertach Paganiniego najczęściej nagrywanego i wykonywanego dziś koncertu skrzypcowego.

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 7. – Cieszyn d. 16. Kwietnia. – R. 1853

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla zabawy, nauki i przemysłu.
Ner. 12. – Cieszyn d. 28. Maja. – R. 1853

Henryk Wieniawski urodził się 10 lipca 1835 roku w Lublinie. Gry na skrzypcach, już w wieku pięciu lat, uczył go Jan Hornziel, skrzypek Teatru Wielkiego w Warszawie. Szybko okazało się, że młody Henryk jest pojętnym uczniem i ma wrodzony talent. Mając siedem lat wystąpił pierwszy raz publicznie jako solista. Taki talent wymagał specjalnego kształtowania. Dlatego też w 1843 roku Henryk wyjechał z matką do Francji. W Paryżu działała jedna z najlepszych europejskich uczelni muzycznych. Paryskie Konwersatorium Muzyczne miało jednak regulamin, który przewidywał przyjmowanie na studia kandydatów od dwunastego roku życia i tylko narodowości francuskiej. Dla ośmioletniego Henryka zrobiono wyjątek i specjalnym dekretem został wpisany do klasy prof. Josepha Lamberta Massarta. W ciągu trzech lat ukończył studia z I nagrodą i złotym medalem, stając się najmłodszym absolwentem w dziejach uczelni. Do Konwersatorium w Paryżu powrócił jeszcze w 1849 roku aby podjąć studia kompozycji u prof. Hipolita Colleta.

W 1848 roku zaczął koncertować na całym świecie. W latach 1851-1853 występował z bratem Józefem w Polsce, Rosji, Niemczech i Francji. Później sam w Holandii, Belgii i Wielkiej Brytanii. W latach 1872-1874 razem z Antonem Rubinsteinem koncertował w Stanach Zjednoczonych. Był nadwornym skrzypkiem w Petersburgu a także profesorem w Konwersatoriach w Petersburgi i Brukseli.

Pod koniec lat 70. XIX wieku Wieniawski podupadł na zdrowiu. Nieustannie jednak koncertował. Zmarł 31 marca 1880 roku.

W Poznaniu działa Towarzystwo Muzyczne im. H. Wieniawskiego założone w 1885 roku. Towarzystwo współorganizuje najstarsze na świecie w dyscyplinie skrzypiec Międzynarodowe Konkursy Skrzypcowe im. Henryka Wieniawskiego odbywające się w Poznaniu od 1952 roku (poprzednio w 1935 r. w Warszawie).

Józef Wieniawski był młodszym bratem Henryka. Urodził się 23 maja 1837 roku w Lublinie. Początkowo występował jako pianista razem z bratem, później samodzielnie, również jako dyrygent. Był profesorem w Konwersatorium w Moskwie i w Brukseli a także dyrygentem Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. Razem z E. Mangeotem skonstruował dwuklawiaturowy fortepian.

Tekst pierwotnie ukazał się na Histmag.org

Żegluga parowcowa na Wiśle

Gwiazdka Cieszyńska, pismo naukowe i zabawne.
Ner 16. – Cieszyn d. 12. Lipca. – R. 1851.

Pierwsze próby wprowadzenia statków parowych na rzeki Królestwa Polskiego miały miejsce w latach dwudziestych XIX wieku. Jednak statki te okazały sie wtedy nieprzystosowane do warunków żeglugowych Wisły i jej dopływów. Zmieniło sie to w 1846 roku, gdy żeglugą parową w Polsce zainteresowała sie francuska firma Guibert i Gache. Była to najbardziej znana w ówczesnej Europie firma produkująca parowce płaskodenne. Firma ta zwróciła się do rządu Królestwa Polskiego z prośbą o wyłączność na żeglugę parową na Wiśle, Narwi, Bugu, Wieprzu i Pilicy. Rząd udzielił takiego przywileju na okres 10 lat.

W 1847 roku Guibert i Gache sprowadziła na Wisłę dwa statki pasażerskie o napędzie bocznokołowym: Książę Warszawski i Wisła. Początki żeglugi organizowanej przez firmę były bardzo trudne i wkrótce zaczęto zastanawiać się nad wycofaniem z całego interesu. W tym czasie z pomocą przybył hrabia Andrzej Artur Zamoyski, który w 1848 roku zawiązał firmę handlową „Andrzej hrabia Zamoyski i Spółka”. Głównym administratorem został sam Zamoyski, a kierownikiem technicznym Edward Guibert. Do spółki przystąpili również: Adam Potocki, Kazimierz Zyberg-Plater, Jan Zamoyski, August Zamoyski i Piotr Mężeński. Guibert zrezygnował z interesu w 1853 roku. Tymczasem spółka Zamoyskiego zyskiwała na wartości i stała się znaczącym przewoźnikiem.

Niestety ze względów politycznych Andrzej Zaomoyski musiał opuścić Królestwo Polskie. W 1871 roku przedsiębiorstwo wykupił Maurycy Fajans, a w 1875 roku założył przedsiębiorstwo o nazwie Żegluga Parowa Maurycego Fajansa. Od tego momentu nastąpił gwałtowny rozwój żeglugi parowej na Wiśle, a przedsiębiorstwo Fajansa było najważniejszym przewoźnikiem w Królestwie Polskim aż do I wojny światowej.

Tekst pierwotnie ukazał się na Histmag.org

Sułtan na chrześcijańskim weselu?

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla nauki, umiejętności, przemysłu i zabawy.
Ner 1. – Cieszyn d. 10. Stycznia. – R. 1852.

Stefan Vogoride urodził się w 1775 roku jako Stojko Conkow Stojkow. Pochodził z książęcego, bułgarskiego rodu. Był wnukiem Sofroniusza Wraczańskiego, prawosławnego świętego, autora zbiorów kazań i pouczeń moralnych, jednego z głównych twórców okresu bułgarskiego odrodzenia narodowego.

Studiował w greckim Saint Sava College w Bukareszcie, gdzie zmienił nazwisko. Po ukończeniu studiów dołączył do tureckiej floty i pod dowództwem Seida Mustafy Paszy (przyszły sułtan Mustafa IV Pasza) wziął udział w drugiej bitwie pod Abukirem w Egipcie (25 lipca 1799) przeciwko Napoleonowi. Bitwa była ostatnim zwycięstwem Napoleona Bonaparte w Afryce. W bitwie tej Napoleon zdecydowanie pobił turecką armię.

W roku 1812 Stefan Vogoride trafił do Mołdawii gdzie w okresie rządów Scarlata Callimachiego był gubernatorem Gałacza. Był kajmakamem Wołoszczyzny (1821) i Mołdawii (1822). W okresie powstania antytureckiego wywołanego przez Aleksandra Ipsilantiego w 1821 roku pełnił różne funkcje w księstwach rumuńskich z ramienia osmańskiego. Po wojnie rosyjsko-tureckiej (1828-1829) był doradcą sułtana Mahmuda II, który dał mu tytuł księcia (beja) i mianował go gubernatorem wyspy Samos. Odwiedził Samos tylko raz w 1839 roku, a wyspą rządził ze Stambułu. Nazwę jej stolicy zmienił, od swego imienia, na Stefanopolis. Był znienawidzony przez miejscową ludność grecką za chciwość i dyktatorską politykę. W 1849 roku, po powstaniu greckich mieszkańców wyspy, utracił swoje stanowisko. W czasie rządów Abdülmecida I był cesarskim doradcą i członkiem Rady Tanzimatu.

Vogoride był jedynym chrześcijaninem, który po 1453 roku gościł w swoim domu tureckiego sułtana. Otrzymał też zgodę na ufundowanie cerkwi bułgarskiej w Konstantynopolu, której nadano wezwanie św. Stefana.

Tekst pierwotnie ukazał się na Histmag.org

Porcelanowa wieża w Nankinie

Gwiazdka Cieszyńska, pismo dla nauki, przemysłu i zabawy.
Ner. 23. – Cieszyn 4. czerwca. – Rok 1859.

17 lipca 1402 roku władzę w Chinach przejął czwarty syn założyciela dynastii Ming – Yongle. Stolicą cesarstwa było wówczas miasto Nankin, w którym około 1412 roku cesarz zlecił budowę niezwykłej wieży. Zbudowana na planie ośmiokąta o średnicy 97 metrów i wysoka na 79 metrów wieża pokryta była najwyższej jakości porcelanowymi kaflami, na których namalowano przeróżne wzory, w tym wizerunki zwierząt, kwiatów, pejzaże oraz liczne buddyjskie obrazy. Całość była tak doskonale zaprojektowana aby za dnia i w nocy dawać wspaniały spektakl świateł i obrazów. Porcelanowa Wieża służyła jako buddyjska pagoda, w związku z czym zwano ją również Porcelanową Pagodą. Wieża była tak wspaniała, że zaliczano ją do siedmiu cudów średniowiecznego świata, a mieszkańcy Nankinu traktowali ją jako skarb narodowy. Niestety do dzisiaj z wieży ostały się jedynie jej szkice i grafiki.

W 1851 roku w Chinach wybuchło powstanie ludowe, zwane powstaniem tajpingów. Przywódcą powstania został Hong Xiuquan, który uznając się za młodszego brata Jezusa, stworzył nową religię i ogłosił powstanie Niebiańskiego Królestwa Wielkiego Pokoju (chin. Tàipíng Tiānguó). W 1853 roku powstańcy zdobyli Nankin, nadając mu nazwę Niebiańskie Miasto i organizując w nim swoją stolicę. Rebelianci zniszczyli również buddyjskie obrazy w Porcelanowej Wieży oraz jej wewnętrzne schody. Koniec końców w 1856 roku zburzyli wieżę całkowicie.

Ciekawostką jest, że w 2010 roku chiński biznesmen Wang Jianlin przekazał miastu miliard juanów (ok. 156 milionów dolarów) na odbudowę wieży.